تب کنگو، وجه نام گذاری، عامل بیماری و راههای انتقال و شیوع آن چیست؟
ساعت ۱٢:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٥   کلمات کلیدی:

همانطور که می دانید چند مورد  تب کنگو در کشور ما خصوصا در مناطق آندمیک دیده شده است.

آموزش همگانی در این مورد از وظیفه همه مطلعان و خصوصاً رسانه هاست.

مطالبی که از برخی از سایت های بهداشتی انتخاب کرده ام در وب لاگ گذاشتم.

امیدوارم مفید باشد.

تب کنگو - کریمه (CCHF) یک تب ویروسی خونریزی‌ دهنده و قابل انتقال ناشی از گروه نایروویروس ها (Nairovirus) است.

این بیماری که به وسیله کنه منتقل می ‌شود، یک بیماری حیوانی است که حیوانات اهلی و وحشی را گرفتار می‌ کند،‌ اما ممکن است باعث ابتلای انسان ‌ها هم بشود.

کنه عامل انتقال ویروس مسبب تب کنگوعلایم پوستی تب کریمه

این بیماری در بسیاری از کشورهای آفریقایی، اروپایی و آسیایی شیوع دارد.

این بیماری برای اولین بار در سال 1944 در شبه‌ جزیره کریمه توصیف شد، بنابراین آن را تب خونریزی‌ دهنده کریمه نامیدند.

در سال 1969 مشخص شد که ویروس عامل تب خونریزی ‌دهنده کریمه، همان ویروسی است که در سال 1956 در کنگو شناسایی شده بود. بنابراین نام "تب کنگو- کریمه" به این بیماری داده شد.

تب کنگو در حیوان ‌ها به ندرت به بیماری آشکار می ‌انجامد،‌ اما در انسان‌ ها بیماری شدیدی ایجاد می ‌کند که میزان مرگ و میر آن تا 30 درصد است.

شیوع بیماری در انسان‌ ها بسیار کمتر از حیوانات است و معمولا در افرادی رخ می‌ دهد که با حیوانات یا انسان‌ های آلوده سر و کار دارند.

به طور معمول پس از یک تا سه روز دوره پنهانی، به دنبال گزش کنه آلوده به ویروس، ‌علائمی شبیه آنفلوآنزا در فرد ظاهر می ‌شود، که ممکن است پس از یک هفته بهبود پیدا کند. اما تا 75 درصد افراد ممکن است در فاصله 3 تا 5 روز از شروع بیماری، دچار علائم خونریزی شوند.

     تعاریف تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو:

مورد مشکوک: شروع ناگهانی تب، سردرد، درد عضلانی و خونریزی به همراه یک یافته اپیدمیولوژیک در دو هفته قبل از شروع علائم (تماس با دام یا ذبح دام، تماس با خون و ترشحات لاشه دام، گزش کنه یا دستکاری کنه، تماس با بیمار مشکوک به CCHF و مسافرت به یک منطقه روستایی)

 مورد محتمل:

  مورد مشکوک دارای پلاکت کمتر از 150000 در میلی‌لیتر یا کاهش 50% تعداد پلاکت در طی 3 روز، که می‌تواند همراه لکوپنی یا لکوسیتوز باشد.

مورد قطعی:  

مورد محتملی که تست سرولژیک (lgM یا lgG) اختصاصی مثبت داشته باشد.

 موارد مشکوک را بلافاصله بصورت تلفنی به مرکز بهداشت گزارش نمایید.

امکان ایجاد اشکال خفیف و بدون علامت بیماری وجود دارد.

گوسفند ، گاو ، بز ، خرگوش وحشی ، و شتر مرغ به عنوان مخزن بیماری مطرح هستند .

راه انتقال :

انتقال از طریق گزش کنه که یکی از راههای مهم ابتلا می باشد . کنه ها بخصوص گونه هیمالوما از طریق تخمدان آلوده در تمام مراحل رشدآلوده شده و عفونت زا می باشند . کنه بالغ ویروس را به نوزادان خود انتقال می دهد .

انسان نیز در اثر تماس مستقیم با خون و ترشحات یا بافتهای آلوده دام و یا تماس با ترشحات افراد بیمار مبتلا می شوند . در تماس نزدیک با دمهای آلوده از طریق تنفس نیز امکان ابتلا به بیماری وجود دارد .

گروههای در معرض خطر :

همه افراد جامعه احتمال ابتلا به بیماری را دارند .

گروه پرخطر شامل : دامداران ، دامپزشکان ، کارمندان کشتارگاه و کارکنان بهداشتی درمانی ( پزشک ، پرستار ، بهیار و ... ) می باشند .

دوره کمون بیماری :

درصورت گزش کنه آلوده : 3-1 روز و حداکثر 9 روز .

درصورت تماس با خون آلوده : 6-5 روز و حداکثر 13 روز .

 تشخیص :

تشخیص بیماری با جداسازی ویروس از خون در هفته اول بیماری ، بررسی آنتی بادی اختصاصی از طریق الیزا ، ایمنوفلورسنت آنتی بادی توسط خونگیری در سه مرحله صورت می گیرد :

نمونه اول : بلافاصله پس از تشخیص بیماری .

نمونه دوم : 10-5 روز بعد از بروز بیماری .

نمونه سوم : 15-10 روز بعد از بروز علائم .

درمان :

درمان حمایتی

(تزریق خون ، مایعات جایگزین ، پلاکت )

داروی ضد ویروس ریباویرین

دوز اولیه mg/kg 30

mg/kg 15 هر شش ساعت   4 روز

mg/kg 5/7 هر شش ساعت   6 روز

مورد مشکوک شامل :

در ابتدا ناپایداری خلقی، تحریک ‌‍‌پذیری، اغتشاش ذهنی و خونریزی ته گلو رخ می ‌دهد و بعد خونریزی از بینی، خونی ‌شدن ادرار، ‌تهوع و مدفوع خونی به دنبال می‌آید و کبد متورم و دردناک می ‌شود.

انعقاد خون داخل عروقی و نیز نارسایی کلیوی و گاهی "سندروم زجر تنفسی حاد" ممکن است رخ دهد.

بیماران معمولا 9 تا 10 روز پس از شروع علائم بهبود پیدا می‌ کنند، ‌اما تا 30 درصد آن ها در هفته دوم بیماری می ‌‌میرند.

درمان بیماری عمدتا حمایتی است و درمان اختصاصی ثابت ‌شده‌ای برای آن وجود ندارد. اما از داروی ضد ویروسی "ریباویرین" برای درمان بیماران استفاده شده است.

     درمان تب خونریزی دهنده کریمه کنگو چگونه است؟

اساس درمان مراقبت از بیمار، اصلاح آب و الکترولیت و در صورت لزوم جایگزینی خون و پلاکت می‌باشد.

ریباورین داروی ضد ویروسی مؤثری است که در موارد محتمل کاربرد دارد و به مقدار زیر استفاده می‌شود:

-          30 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بیمار یکجا سپس

-          15 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بیمار هر 6 ساعت برای 4 روز، سپس

-          5/7 میلی‌گرم به ازای هرکیلوگرم وزن بدن بیمار هر 8 ساعت برای 6 روز.

     روشهای پیشگیری از ابتلاء به تب خونریزی دهنده کریمه کنگو:

-         ذبح دامها در کشتارگاهها.

-          استفاده از وسایل ایمنی شامل: کلاه، عینک، ماسک، روپوش، پیش‌بند پلاستیکی، دستکش و چکمه در هنگام ذبح دام.

-     حفاظت فردی جهت جلوگیری از گزش کنه شامل: استفاده از پیراهن آستین بلند، شلوار بلند، چکمه و دستکش در هنگام تماس با دام و تعویض لباس، چکمه و دستکش پس از تماس بادام و شستشوی آنها.

-         عدم جداسازی کنه با دست بدون دستکش از بدن دام.

-     استفاده از وسایل ایمنی در هنگام تماس با موارد مشکوک تب خونریزی دهنده کریمه کنگو بخصوص اگر بیمار دچار خونریزی شده باشد. شامل: کلاه، عینک، ماسک، گان، پیش‌بند پلاستیکی، دستکش و چکمه یا روکفشی. همه افرادی که به اتاق بیمار رفت و آمد دارند شامل: پرستار، پزشک، خدمتکاران و ملاقات کنندگان باید از وسایل ایمنی استفاده نمایند.

رعایت احتیاطهای استاندارد :

ـ شستن دستها قبل و بعد از تماس با بیمار .

ـ استفاده از دستکش قبل از تماس با بیمار و تعویض دستکش جهت تماس با بیماران دیگر .

ـ پوشیدن دستکش قبل از تماس با خون و ترشحات بدن بیمار و جلوگیری از تماس غشاهای مخاطی و پوست آسیب دیده با خون و ترشحات بدن بیمار .

ـ استفاده از ماسک و محافظ چشم و پوشیدن گان حین انجام مراقبتهای پزشکی که احتمال پاشیدن خون و مایعات بدن وجود دارد .

ـ مراقب باشید هنگام استفاده از سرسوزن ، تیغ جراحی و سایر ابزارهای برنده آسیب نبینید .

ـ ضدعفونی وسایل دردمای 60 درجه سانتیگراد به مدت یک ساعت و یا استفاده از مواد ضدعفونی کننده جهت وسایل و اشیاء حساس به حرارت (توسط اتیلن اکسید) .

 از خریدن گوشتهای بازرسی نشده

و بدون مهر دامپزشکی (کشتار غیرمجاز) خودداری کنید .

برخی از اخبار:

«تاکنون 6 مورد ابتلا به این بیماری در استان خراسان رضوی گزارش شده است که متاسفانه 2 نفر از این افراد به دلیل شدت بیماری جان خود را از دست داده‌اند.»

دکتر محمدمهدی گویا، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اعلام این خبر، از هم‌وطنان خواست از خرید دام بدون تایید دامپزشکی اکیدا خودداری کنند.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت و به گفته دکتر گویا، اولین مورد گزارش شده مربوط به یک کارگر کشتارگاه بوده است که حدود 10 روز پیش با علائم بیماری در بیمارستان امام رضا (ع) مشهد بستری شد.

این بیمار قبل از مراجعه به بیمارستان امام رضا به یک کلینیک خصوصی مراجعه می‌کند که در آنجا نیز یک پرستار در حین تزریق سرم به بیمار، با خون وی تماس پیدا می‌کند و به بیماری مبتلا می‌شود.

این بیمار پس از مراجعه به بیمارستان امام رضا (ع) مشهد بلافاصله تحت مراقبت‌های درمانی قرار گرفت ولی به دلیل شدت بیماری، ظرف 8 ساعت پس از مراجعه فوت کرد.

انتران جوان بیمارستان، دومین قربانی

در بیمارستان امام رضا (ع) نیز یک نیروی خدماتی، یک پرستار و یک انترن در تماس مستقیم با بیمار بودند که از همان ابتدا تحت مراقبت‌های ویژه قرار می‌گیرند ولی متاسفانه انترن بیمارستان به دلیل شدت این بیماری جان خود را از دست می‌دهد.

به گفته رئیس مرکز مدیریت بیماری‌ها، در حال حاضر 2 پرستار یاد شده، فرزند بیمار و یک نیروی خدماتی در بیمارستان امام رضا (ع) تحت مراقبت‌های ویژه قرار دارند و تمامی اقدامات درمانی لازم بر روی آنها انجام شده است و حال همه آنها رضایت‌بخش است.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌ها در ادامه با بیان این که بیماری تب کریمه کنگو یک عفونت ویروسی است که به شدت واگیردار است، گفت: این بیماری از طریق تماس با حیوان آلوده و در هنگام ذبح حیوان و تماس با امعاء و احشاء حیوان آلوده در صورت عدم رعایت نکات بهداشتی به انسان منتقل می‌شود.

همچنین این بیماری از طریق گزش کنه‌ای که روی بدن دام بیمار وجود دارد، قابل انتقال به انسان است و در صورت ابتلا انسان به این بیماری، دیگر افرادی که در حین مراقبت درمانی با خون و ترشحات بدن فرد بیمار در تماس باشند و نکات بهداشتی را رعایت نکرده باشند، ممکن است به این بیماری مبتلا شوند.

سوغات کریمه کنگو

تب کریمه کنگو در ابتدا ممکن است با یک بیماری سرماخوردگی ساده اشتباه گرفته ‌شود. تب، سردرد، تهوع و استفراغ، درد بدن و علائم گوارشی از دیگر علائم ابتلای به این بیماری است.

بعد از چند روز بیمار دچار خونریزی از بینی، لثه، دستگاه گوارشی و دستگاه تناسلی می‌شود و بیمار خونریزی زیرپوستی پیدا می‌کند که در این موقع، وضعیت بیمار بحرانی است و حتی با انجام اقدامات درمانی، بیمار ممکن است جان خود را از دست دهد.

مفاهیم: تب کنگو - کریمه چیست؟

«دام‌های مبتلا به تب کریمه کنگو هیچ نشان و علامتی از بیماری ندارند.» دکتر گویا با تاکید بر این مطلب، از هموطنان خواست به هیچ وجه دام‌هایی که مهر تایید سازمان دامپزشکی را ندارند، خریداری نکنند.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌ها با اشاره به ابتلا 6 نفر از هم‌وطنان در استان خراسان رضوی به این بیماری و فوت 2 نفر از آنان گفت: تمامی گزارش‌ها و مراتب به سازمان دامپزشکی اعلام شده است که منشاء دام‌های آلوده مورد شناسایی و بررسی قرار گیرند و نتیجه، در اسرع وقت اطلاع‌رسانی شود.

به گفته این مقام مسول، آمار مبتلایان به این بیماری در سراسر کشور 13 نفر است: «6 نفر از این موارد در استان خراسان رضوی بوده‌اند که 2 نفر از آنان فوت کرده‌اند. 7 مورد ابتلا نیز قبلاً در استان سیستان و بلوچستان گزارش شده بود که همگی مورد درمان قرار گرفته‌اند و کاملاً بهبود یافته‌اند.»

 

تب کریمه در تهران (خبر از مجله خبری الکترونیکی ویستا نقل می شود):

تب کریمه کنگو در حالی در استانهای شرقی شیوع پیدا کرده که خبرها حاکی از رسیدن این بیماری به تهران و حال وخیم دو شهروند به دلیل ابتلا به آن است. در این میان دستگاههای مسئول همچون وزارت بهداشت و صدا و سیما همچنان در زمینه اطلاع رسانی و راههای پیشگیری از این بیماری واگیردار کم‌کاری می‌کنند.

 چندی قبل بیماری جدید که از طریق دام های آلوده از مرزهای شرقی وارد کشور شده بود به علت ناآشنایی افراد و کم کاری در اطلاع رسانی صحیح وزارت بهداشت و صدا و سیما در استان سیستان و بلوچستان و خراسان رضوی فراگیر و به معضل بهداشتی جدید برای کشور تبدیل شد.

این بیماری که در دور جدید ورودش اخیر 9 نفر را در خراسان رضوی مبتلا و جان دو نفر را نیز گرفته است طی روزهای اخیر به پایتخت رسیده است به طوریکه اکنون حال دو شهروند وخیم گزارش شده است.

با این همه البته مسئولان وزارت بهداشت و صداو سیما از کنترل این بیماری خبر می دهند و رسیدن آن به پایتخت را انکار می کنند.

یک کارشناس بهداشت با اعلام اینکه راههای پیشگیری از این بیماری آسان است، گفت: دامداران می توانند با سمپاشی از انتقال این بیماری که توسط حشراتی مانند کنه به وجود می آید جلوگیری کنند. ضمن اینکه مصرف کنندگان نیز می توانند با استفاده از دستکش در زمان تماس با گوشت و نگهداری آن ظرف مدت 48 ساعت در فریزر از ابتلا به این بیماری جلوگیری کنند.

علائم بیماری

دوره کمون بیماری به طور متوسط چهار روز و حداکثر دوازده روز می‌باشد. معمولاً تا روز چهارم علائم غیر خونریزی مانند تب، سردرد، احساس سرما، خستگی درد عضلانی، پرخونی صورت، پرخونی ملتحمه و چشم، استفراغ و دردهای بالای معده می‌باشد. علائم خونریزی از روز چهارم شروع می‌شود که به صورت پتشی در مخاط دهان و پوست، خونریزی از لثه‌ها، بینی، معده، روده ورحم و زیر پوست ناحیه ساق پا و دستها ظاهر می‌شود. مرگ بیمار ناشی از شوک، کم خونی خونریزی شدید ریوی، عفونت منتشر و اختلال انعقادی داخل عروقی پیش رونده‌است.