حاکمیت بالینی

حاکمیت بالینی 

تاریخچه :

واژه حاکمیت بالینی سابقه ای طولانی از زمان بقراط حکیم دارد تاریخچه استفاده آن به وقوع مشکلات عمده و بزرگ در دنیای صنعت و از دست دادن مقادیر عظیمی از سرمایه گذاری ها بر می گردد. اگر چه این مقوله در کشورهای مختلف ودر زمینه های مختلف از یک بیماری گرفته تا یک سیستم استفاده شده است اما انگلستان به عنوان پیشروترین کشور در استفاده از این واژه و براه انداختن سازمان ها و کمیته هایی در اجرائی کردن ابعاد مختلف آن بوده است .در سال 1948 در کشور انگلستان، سازمان ملی خدمات سلامت ( National Health Service ) یا همان NHS بنیان‌گذاری شد. هدف از تأسیس این سازمان ارتقای کیفیت خدمات بود ولی در ابتدا هیچ برنامه مشخص و مدونی برای تحقق این هدف در دستور کار آن وجود نداشت.

 در بدو امر تصور بر این بود که ارتقای «کیفیت» ارائه خدمات با آموزش صحیح پرسنل، فراهم‌سازی منابع و زیرساخت‌ها محقق خواهد شد. با این نگاه برنامه‌ریزی‌ها به این سمت سوق پیدا کردند که با تربیت افراد ماهر و تأمین امکانات لازم «کیفیت» را ارتقاء بخشند. پس از مدتی NHS دریافت که افزایش کیفیت خدمات در هر بخش یا واحد بدون برقراری ارتباط با بخش‌ها و واحدهای دیگر آن هم در قالب یک نظام متمرکز دارای ویژگی انسجام و یکپارچگی، پاسخگوی پیچیدگی‌های موجود در نظام سلامت نخواهد بود. به همین دلیل در دهه‌ی 1970 تحلیل‌گران و متفکرین سیستم سلامت انگلستان برای آنکه بین اجزای مختلف سیستم ارتقای کیفیت ارتباط برقرار کنند، روی مفاهیمی مانند «استاندارد»، «کرایتریا» کار کردند یعنی برای هر کدام از قسمت‌های ساختار (structure)، فرآیند (process) و پیآمد (outcome) درصدد برآمدند به تدوین استاندارد بپردازند و آنها را در قالب موازین و اهداف عینی قابل سنجش مورد ارزشیابی قرار دهند. آنها بر این مفاهیم بعنوان ارتباط دهنده‌های اصلی حوزه‌ها و اجزای مختلف یک «سیستم» و مفاهیم کلیدی در نگاه جامع به کیفیت فنی خدمات بالینی تأکید کردند و درصدد توسعه آنها با یک نگاه «سیستمی» برآمدند یعنی با تنظیم این استانداردها و ترجمان آنها بصورت معیارهای مشخص و عینی در هر یک از اجزای structure-process-outcome کل سیستم در حوزه‌های مختلف، بتوانند در رسیدن به آن استانداردها بطور هماهنگ و منسجم کار کنند. به این ترتیب بحث ارتقای کیفیت در قالب انسجام یافته و یکپارچه در NHS از سال 1970 مطرح شد.

 در سال 1983 یک سند ملی تحت عنوان «گزارش گریفیت» (Griffiths Report) به فقدان «پاسخگویی» در نظام ارائه خدمات بالینی اشاره کرد و به این ترتیب موضوع مهم «accountability» نیز به مقوله استاندارد و کرایتریا اضافه گردید. یعنی مدیران باید در قبال پیآمدهای سیستم خودشان و به همان دلیل در قبال «اندازه‌گیری» نتایج کارکرد سیستمشان به معنی واقعی «پاسخگو» باشند.

دانشکده های سلطنتی پزشکی ترغیب به ایجاد سیستم های ممیزی بالینی جهت ارتقا بیشتر فرایندها و نتایج مراقبت های سلامتی شدند . در نتیجه مقایسه داخل و خارج بیمارستان تفاوت چشمگیری را در کمیت و کیفیت بسیاری از جنبه های ارائه خدمت نشان داد . اقدامات مشابهی نیز در سایر کشورها علی الخصوص آمریکای شمالی صورت گرفت .

در سال 1985 سازمان بهداشت جهانی (WHO) هدفی را تعیین کرد که در آن تا سال 1990 تمام اعضا باید مکانیسم های موثری را برای حصول اطمینان از کیفیت خدمات دریافتی توسط بیماران در نظام های سلامت ایجاد کنند این سازمان ابعاد چهار گانه ای را برای کیفیت خدمت تعریف کرد . این ابعاد عبارتند از :

  •    کارکرد حرفه ای کارکنان    استفاده از منابع به صورت اثربخشی وکارآمد
  •   مدیریت خطر و پیشگیری از آن
  •    رضایت مندی بیماران و همراهان

 

با توجه به نتایج مطلوب حاصله از اجرای حاکمیت بالینی در کشورهای ذکر شده و نیز تاکید WHO، لازم است که چنین سیستمی در مراکز درمانی کشور ایجاد گردد .

حاکمیت بالینی بیانگر مسئولیت خدمات بهداشتی و درمانی برای تامین ایمنی، کیفیت و اثربخشی مراقبت بالینی است که به بیمار ارائه  می شود.

حاکمیت بالینی یک مقوله قانونی و مصوب در بورد NHS  بوده و با همکاری سه جریان اصلی به دست می آید:

 

  •  سیستم های محلی و ملی و ساختارهایی که در شناسایی، پیاده سازی و گزارش بهبود کیفیت کمک می کنند.
  • کار بهبود کیفیت شامل پرسنل بهداشت و درمان، بیماران و جامعه
  • ایجاد فرهنگ یادگیرنده و پشتیبان برای بهبود کیفیت

 

تعریف حاکمیت بالینی :

حاکمیت بالینی سیستمی است که NHC از طریق آن برای پایش مستمر و بهبود کیفیت ارائه خدمات و مراقبت، مسئول بوده       و همچنین متضمن ارائه مراقبت ها و خدماتی با بالاترین استانداردها می باشد. (NHC@Quality Improvement toub)

 

 اجزای اصلی حاکمیت بالینی :

    اثربخشی بالینی: تا چه اندازه کار درست را در زمان و مکان درست انجام می دهیم؟ شواهد این مسئله کدام است؟

    مدیریت ریسک: چگونه شانس خطا را در انجام کارها به حداقل می رسانیم؟ چگونه از خطاها و موارد نزدیک به خطا، درس   می آموزیم.

    تکریم ارباب رجوع و بیمار: تجربه ( رضایت ) بیماران از خدمات ارائه شده چگونه است؟ آیا خدمت ارائه شده ایمن و اثربخش بوده است؟

 

حاکمیت بالینی درباره چیست؟

حاکمیت بالینی مفهومی است که برای بهبود کیفیت در سیستم، جهت ایجاد مسئولیت برای ارتقاء کیفیت ارائه خدمت ( مراقبت) توسعه یافته است.

حاکمیت بالینی پرسنل سازمان را به طور یکپارچه در برابر گزارش ارائه خدمات بالینی با کیفیت، مسئول می نماید. این مفهوم تمام افرادی که همراه و برای سیستم بهداشتی فعالیت می کنند و در راستای ارائه خدمات بهداشتی تلاش می کنند از مدیران اجرایی    تا پزشکان و حتی نگهبانان بیمارستان را در فرآیند بهبود کیفیت درگیر می کند.

حاکمیت بالینی از فعالیت های بالینی اثربخش حمایت نموده و هر گونه ریسک را برای بیماران به حداقل می رساند.

 

حاکمیت بالینی:

  • تفکر نقادانه نسبت به آنچه که انجام می دهیم.
  • استفاده از شواهد برای بهبود آنچه که انجام می دهیم.
  • درگیر کردن بیماران در تصمیماتی که برای درمان آنها اتخاذ می شود.
  •  توسعه مهارتها
  • انجام کار تیمی برای ایجاد بهبود مستمر
  •  جلوگیری از تکرار خطاها
  • درس گیری از تجربیات و عملکردهای موثر برای جلوگیری از دوباره کاری ها و تکرار خطاها
  • آگاهی از نحوه استفاده از فرآیندها و قوانین بهبود کیفیت برای دستیابی به نتایج مورد انتظار
  • تکریم ارباب رجوع
  • مشارکت فعالانه در بهبود ارائه خدمت برای بیماران

 

حاکمیت بالینی منجر به ایجاد نوآوری هایی از جمله بازطراحی خدمات و ایجاد ایمنی بیمار شده است. با این وجود این مفهوم نیازمند تلاشهای مضاعف جهت ایجاد و استفاده از نوآوری ها صورت گرفته شده است.

 

بهبود کیفیت :

 

حاکمیت بالینی برای تمام مراقبت ها و خدمات کاربرد دارد. سه جزء اصلی و قابل درک حاکمیت بالینی که سازمان را در بهبود کیفیت درگیر می کند شامل موارد زیر می باشد:

 

  • فعالیتهای اثربخشی بالینی شامل ممیزی و بازطرحی.
  • مدیریت ریسک شامل ایمنی بیمار
  • تکریم بیماران و ارباب رجوع

 

این سه مقوله به طور اثربخش ارائه نمی شود مگر آنکه مدیران ارشد سازمان، پرسنل را از نظر کسب مهارتها حمایت کرده و از بهبود کیفیت در سازمان به وسیله موراد زیر مطلع باشند:

· دارا بودن سیستم های شفاف، قوی ( نیرومند) و همچنین سیستم ها و قوانین محلی و ملی قوی که به شناسائی،      پیاده     سازی و گزارش مناسب بهبود کیفیت بپردازند.

  • تکریم بیماران، همراهان و ارباب رجوع
  • ایجاد فرهنگ حمایتگر و دربرگیرنده یادگیری در سازمان

 

آگاهی از تاثیرات حاکمیت بالینی به صورت ملی و محلی منجر به آن می شود که شما از چگونگی استفاده از نظام ( سیستم ) و قواعد حاکمیت بالینی برای ایجاد بهبود در سازمان خود آگاه شوید.

تصورکنید در سالن انتظار با فاصله ای نسبی از میز شلوغ پذیرش نشسته اید. روزنامه ها و مجلات بر روی میز و صندلیها افتاده اند و بعضی از آنها نیز بر روی زمین افتادند. یک فنجان قهوه زیر صندلی جا مانده و قهوه درون آن بر روی زمین ریخته. پوسترهای دیوار به نظر شبیه همان پوسترهایی است که در دوران کودکی می دیدیم، فقط الان کمی کهنه تر به نظر می رسند. مردم هم به میز پذیرش هجوم آورده اند و بسیار شلوغ است.

 

حالا موارد زیر را در نظر بگیرید:

    چه احساسی دارید از اینکه در چنین محلی منتظر باشید؟

    این وضعیت چه تاثیری بر احساس شما برای دریافت مراقبت خواهد داشت؟

 

25 دقیقه پس از وقت ملاقات شما، شما را به اتاق مشاوره صدا می زنند. پزشک خود را معرفی می کند، اما به شما نگاه نکرده و به یادداشت های خود می پردازد. یک نفر دیگر نیز در انتهای اتاق نشسته، که به عنوان رزیدنت خود را معرفی می کند. شما شروع به صحبت کردن می کنید اما با صدای تلفن حرفتان قطع می شود، پزشک بر روی تکه کاغذی یادداشتی می نویسد و تلفنش تمام     می شود سپس از شما می خواهد که حرفتان را ادامه دهید.

 

حالا موارد زیر را ملاحظه نمایید:

 

  • در اولین دقایق این مشاوره، چه احساسی داشتید؟
  • مایلید این شرایط در آینده چگونه شود؟

 

 تفسیر مورد:

در این مرحله، بیمار مراقبتی دریافت نکرده اما میزان اعتماد او به کیفیت خدمتی که قرار است دریافت کند چقدر است؟

وقوع مراحل بالا می تواند علل مختلفی داشته باشد، مستخدم ممکن است بیمار بوده باشد، یک موقعیت اورژانس منجر به دیر شدن قرار ملاقات شما شده باشد. اما به عنوان یک بیمار آیا شما از این وموارد مطلعید یا اصلا" برای شما این موارد اهمیتی دارد؟ بیمار عصبانی و رنجیده خاطر در ملاقات بعدی خود حاضر نمی شود بدون آنکه به کسی اطلاع دهد. در سالن انتظار ممکن است بیماران یا پرسنل روی قهوه روی زمین لیز (سر)بخورد.

 حاکمیت بالینی تنها با مراقبت های بالینی مرتبط نیست بلکیه تمام جنبه های مراقبت از بیمار، از ورود به سیستم بهداشت و درمان گرفته تا مراقبت های بالینی و مراقبت های پس از ترخیص که بیمار دریافت میکند.

 

 بازخورد:

  • چه دلایلی برای اتفاقات بالا وجود دارد؟
  • سعی کنید خودتان را در جایگاه بیمار قرار دهید، چه احساسی دارید؟
  • آیا مانند این شرایط در محل کار شما نیز اتفاق افتاده است؟

 

ضرورت استقرار حاکمیت بالینی:

 

بیماران و افراد جامعه همواره انتظار دارند که خدمات بهداشتی و درمانی ایمن و با کیفیت بالا دریافت کنند. ایمنی و کیفیت مراقبت بالینی جنبه های اساسی نقشه و راه و روش درمانی پزشکان می باشد.

شالوده حاکمیت بالینی از اواخر دهه 1980 شکل گرفت. زمانی که خدمات بهداشتی اولین بار روش های بهبود کیفیت را معرفی کردند در نتیجه نیاز به مسئول بودن در قبال مدیریت و اثربخشی بالینی ایجاد شد.

در پاسخ به تقاضا برای فراهم سازی شواهد اثربخشی، متخصصان بهداشتی مواردی را برای گزارش کیفیت خدمات بهداشتی و ارزیابی اثربخشی مداخلات پزشکی توسعه داده اند. این فعالیت ها زیر مجموعه اثربخشی بالینی بوده و شامل موارد زیر         می باشد:

  • فعالیت های مبتنی بر شواهد
  • ممیزی بالینی
  • گاید لاین ها
  • مقیاس های برون ده

 

حاکمیت بالینی در واقع چارچوبی است برای ارتباط اثربخشی بالینی به دیگر سیستم ها و ساختارهای کیفیت شامل مدیریت ریسک، شکایات و ....

حاکمیت بالینی همچنین به متخصصان، این فرصت را می دهد که در مدیدریت بهبود کیفیت بیمارستان درگیر شوند.

 حاکمیت بالینی نیاز به موارد زیر را مشخص می کند:

  • همکاری متقابل متخصصان بالینی و مدیریت برای شناسایی اولویت های بهداشتی و بهبود خدمت.
  • کار تیمی جهت سودرسانی به مراقبت از بیمار
  • مورد ملاحظه قرار دادن و مسئول بودن در برابر بیمار و مددجو.
  • یادگیری از ریسک ها، خطاها و شکایات بالینی
  • به اشتراک گذاری تجربیات موفق

 

 چهار جنبه مهم از کیفیت که توسط WHO نیز بسیار مورد توجه واقع شده است، شامل موارد زیر می باشد:

  • عملکرد حرفه ای( کیفیت تکنیکال)
  •  استفاده از منابع ( اثربخشی)
  •  مدیریت ریسک ( ریسک جراحت یا بیماری که در نتیجه خدمات ارائه شده ایجاد شده باشد)
  • رضایت بیماران از خدمات ارائه شده
/ 0 نظر / 28 بازدید